VCI Legal – ngày 18 tháng 5 năm 2026

Sau một thập kỷ tồn tại trong “vùng xám” pháp lý, thị trường tài sản kỹ thuật số đã chính thức bước vào kỷ nguyên của sự minh bạch và kỷ luật với việc Luật Công nghiệp công nghệ số năm 2025 bắt đầu có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2026. Sự chuyển dịch này không chỉ đơn thuần là việc hợp pháp hóa một loại hình tài sản mới mà còn là một chiến lược tổng thể nhằm định vị Việt Nam như một trung tâm tài chính số của khu vực.    

Định Danh Pháp Lý Và Quyền Sở Hữu 

Lần đầu tiên, các khái niệm về tài sản số, tài sản ảo và tài sản mã hóa được định danh và phân loại một cách khoa học trong hệ thống văn bản quy phạm pháp luật. Theo quy định tại Điều 46 và 47 của Luật Công nghiệp công nghệ số, tài sản số được xác nhận là một loại tài sản theo quy định của Bộ luật Dân sự, tồn tại dưới dạng dữ liệu số, được tạo ra, phát hành, lưu trữ và chuyển nhượng thông qua các công nghệ hiện đại như chuỗi khối (blockchain).      

Sự công nhận này cho phép các cá nhân và tổ chức sở hữu tài sản số có thể thực hiện các quyền dân sự như thừa kế, tặng cho, và đặc biệt là sử dụng làm tài sản bảo đảm cho các nghĩa vụ tín dụng theo Luật Sở hữu trí tuệ và Luật Các tổ chức tín dụng sửa đổi. Điều này biến các mã thông báo (tokens) từ những con số ảo trên màn hình thành những giá trị tài chính thực thụ có khả năng thanh khoản trong hệ thống ngân hàng.  

Giới Hạn Thanh Toán Và Bảo Vệ Đồng Tiền Quốc Gia 

Mặc dù đã tiến một bước dài trong việc công nhận giá trị tài sản của tiền mã hóa, Chính phủ vẫn duy trì một quan điểm thận trọng và kiên định về chức năng thanh toán. Theo các báo cáo pháp lý từ các đơn vị tư vấn hàng đầu, tài sản số tại Việt Nam tuyệt đối không được coi là tiền pháp định (legal tender).    

Việc sử dụng Bitcoin hay bất kỳ loại tiền mã hóa nào để chi trả cho hàng hóa, dịch vụ vẫn bị coi là hành vi vi phạm quy định về phương thức thanh toán không dùng tiền mặt của Ngân hàng Nhà nước. Quy định này nhằm bảo vệ sự ổn định của chính sách tiền tệ, ngăn chặn tình trạng “đô-la hóa” hoặc “bit-hóa” nền kinh tế, đồng thời đảm bảo rằng Ngân hàng Nhà nước vẫn giữ quyền kiểm soát tuyệt đối đối với cung tiền và lạm phát.    

Chế Định Nhà Cung Cấp Dịch Vụ Tài Sản Mã Hóa (CASP) – Thiết Lập “Luật Chơi”  

Sự chuyển đổi từ một thị trường tự phát sang một thị trường có kiểm soát được thể hiện rõ nét qua các điều kiện cấp phép cực kỳ khắt khe đối với các Nhà cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa (CASP).  

Để đảm bảo rằng chỉ những định chế tài chính có năng lực thực sự mới được phép vận hành hạ tầng thị trường, Việt Nam đã thiết lập các rào cản về vốn và cơ cấu sở hữu ở mức rất cao, thậm chí vượt qua tiêu chuẩn của nhiều quốc gia trong khu vực.    

Những quy định này cho thấy một xu hướng “định chế hóa” rõ rệt. Thay vì cho phép các sàn giao dịch nước ngoài hoạt động xuyên biên giới mà không có sự kiểm soát, Chính phủ khuyến khích sự hình thành của các liên minh giữa doanh nghiệp công nghệ trong nước và các ngân hàng thương mại lớn.    

Những thách thức đối với các doanh nghiệp tài sản số toàn cầu khi vào Việt Nam cũng được đạt ra. Việc yêu cầu về nội địa hóa dữ liệu, theo đó, không chỉ phải lưu trữ thông tin định danh khách hàng tại Việt Nam mà còn phải đảm bảo rằng các hệ thống quản lý khóa mật mã (private keys) và lịch sử giao dịch trực tiếp (logs) phải nằm trên hạ tầng có thể kiểm tra thực tế bởi các cơ quan quản lý nhà nước. Điều này đặt ra một rào cản kỹ thuật cho các mô hình ví nóng/ví lạnh truyền thống dựa trên đám mây quốc tế, buộc các doanh nghiệp phải đầu tư vào hạ tầng trung tâm dữ liệu đạt chuẩn An toàn thông tin Cấp độ 4 ngay tại lãnh thổ Việt Nam.    

Lộ Trình Thoát Khỏi Danh Sách Xám Của FATF 

Báo cáo của FATF vào đầu năm 2026 ghi nhận Việt Nam đã có những tiến bộ vượt bậc trong việc thực hiện các hành động khắc phục thiếu hụt về tuân thủ kỹ thuật được chỉ ra từ đợt đánh giá năm 2022. Tuy nhiên, các mảng liên quan đến giám sát tài sản ảo và định danh chủ sở hữu hưởng lợi vẫn là những “điểm nghẽn” cần được giải quyết triệt để.    

Sự hiện diện của Việt Nam trong Danh sách Xám khiến các giao dịch tài chính xuyên biên giới của doanh nghiệp Việt Nam chịu sự giám sát tăng cường (EDD) từ các ngân hàng đại lý quốc tế, làm tăng chi phí tuân thủ và kéo dài thời gian quyết toán giao dịch quốc tế.    

Để giải quyết vấn đề này, Chính phủ đã phê duyệt Kế hoạch hành động quốc gia về phòng, chống rửa tiền giai đoạn 2026 – 2030, tập trung vào hoàn thiện pháp lý, giám sát rủi ro, hợp tác quốc tế và minh bạch pháp nhân.   

Ngoài ra, việc thực hiện các quy tắc của FATF, đặc biệt là “Travel Rule” (yêu cầu chia sẻ thông tin người gửi và người nhận đối với các giao dịch tài sản số), đã trở thành yêu cầu bắt buộc đối với tất cả các CASP được cấp phép tại Việt Nam từ năm 2026.    

Chính Sách Thuế Tài Sản Mã Hóa 

Thông tư 32/2026/TT-BTC xác lập nghĩa vụ thuế đối với các hoạt động liên quan đến tài sản mã hóa tại Việt Nam, được thiết kế theo mô hình “thuế suất thấp, diện bao phủ rộng” để khuyến khích việc kê khai tự nguyện trong giai đoạn đầu. Chính sách này tách bạch giữa thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập: (i) Miễn thuế GTGT; (ii) Thuế suất 0,1% trên mỗi giao dịch.    

Ngành Thuế Việt Nam đã đặt ra mục tiêu đầy tham vọng là thu ngân sách 14,6 triệu tỷ đồng trong giai đoạn 2026-2030. Để hiện thực hóa mục tiêu này trong nền kinh tế số, Bộ Tài chính đã triển khai hệ thống giám sát giao dịch dựa trên trí tuệ nhân tạo (AI) kết nối trực tiếp với hạ tầng của các CASP. Việc tích hợp ứng dụng eTax Mobile với cơ sở dữ liệu định danh sinh trắc học quốc gia cho phép cơ quan thuế tự động đối soát các dòng tiền chuyển từ tài khoản ngân hàng sang các sàn giao dịch tài sản số. Điều này khiến việc “né thuế” thông qua các giao dịch P2P xuyên biên giới trở nên rủi ro hơn bao giờ hết, khi các thuật toán AI có thể phát hiện các hành vi bất thường và yêu cầu giải trình nguồn gốc tài sản một cách tức thời.    

Thách Thức Kỹ Thuật  

Khi khung pháp lý đã rõ ràng, cuộc đua dần chuyển sang mặt trận công nghệ bảo mật. Theo Luật Các tổ chức tín dụng sửa đổi, các ngân hàng thương mại hiện nay được phép cung cấp dịch vụ lưu ký chứng khoán và các loại tài sản tương đương, tạo cơ sở cho việc tham gia vào thị trường lưu ký tài sản mã hóa.    

Khác với tiền gửi ngân hàng được bảo hiểm bởi Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam, tài sản mã hóa hiện chưa có cơ chế bảo vệ tương đương trong trường hợp sàn giao dịch mất khả năng thanh toán. Các chuyên gia đang đề xuất xây dựng các quỹ dự phòng rủi ro công nghệ và yêu cầu các CASP phải mua bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp cho các lỗi phát sinh từ lỗ hổng phần mềm hoặc tấn công mạng. Đây sẽ là “lá chắn” cuối cùng để bảo vệ quyền lợi của 21 triệu người sở hữu tài sản mã hóa tại Việt Nam.    

Kết Luận 

Hành trình từ “vùng xám” đến một hệ sinh thái tài sản kỹ thuật số được quản lý toàn diện của Việt Nam trong năm 2026 là một minh chứng cho sự quyết tâm của Chính phủ trong việc xây dựng một nền kinh tế số minh bạch và bền vững. Việc ban hành Luật Công nghiệp công nghệ số, thực thi nghiêm túc các chuẩn mực AML của FATF, xác lập nghĩa vụ thuế rõ ràng đã tạo ra một “kiềng ba chân” vững chắc cho sự phát triển của thị trường.    

Dù vẫn còn những thách thức về mặt kỹ thuật và áp dụng thực tế, nhưng với nền tảng pháp lý đã được xác lập, Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để thu hút hàng tỷ USD vốn đầu tư nước ngoài, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và củng cố vị thế là một trong những quốc gia tiên phong trong cuộc cách mạng tài chính số toàn cầu. Sự thành công của mô hình này sẽ phụ thuộc vào sự phối hợp nhịp nhàng giữa các cơ quan quản lý và tinh thần tuân thủ của các doanh nghiệp trong việc kiến tạo một môi trường kinh doanh “kỷ luật, minh bạch và bền vững”.    

5 yếu tố cốt lõi mà các doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý trong bối cảnh khung pháp lý tài sản kỹ thuật số mới: 

– Thừa nhận tài sản nhưng cấm dùng để thanh toán 

– Điều kiện cấp phép CASP cực kỳ khắt khe 

– Nghĩa vụ tuân thủ AML và rủi ro từ Danh sách Xám FATF 

– Chính sách thuế mới (Thông tư 32/2026/TT-BTC) 

– Chủ quyền dữ liệu và lưu trữ nội địa 

About VCI Legal:

VCI Legal is an award-winning business law firm in Vietnam with a wide range of legal and corporate services, among other things, corporate, banking & finance, tax, labor & HR, real estate and dispute resolution with special focus on international investment disputes, We also offer our specialized type of service called “In-House Counsel Service” with the aim of assisting our clients in dealing with all types of internal and external issues arising from their day-to-day operations and business activities. With our offices in both Hanoi and Ho Chi Minh City, we have a tremendous depth of experience in providing well-reasoned and comprehensive legal advice to not only multinationals and Fortune 500 companies, but also small and medium enterprises.

Our professional team comprises one of the leading law firms in Vietnam with service quality highly recommended and acknowledged by international legal service reviewers such as: The Legal 500, AsiaLaw Profiles, IFLR, KPMG’s Tax Directors’ Handbook, Acquisition International, ACQ Global, Global Law Experts, Finance Monthly, and Chambers & Partners.

For many years, VCI Legal has been ranked among the top law firms in Vietnam for corporate, finance, insurance, taxation, employment, intellectual property and investment. With a “Can Do Attitude” combined with a “Know How” capacity, our firm is big enough to provide comprehensive legal support for any in-house legal matters, yet small enough to care about each of our clients. We undertake each engagement with the mindset of a long-term relationship, with the will to give whatever it takes to understand and fulfill your needs.

Ho Chi Minh City

Suite P7-42.18, Vinhomes Central Park, 720A Dien Bien Phu, Thanh My Tay Ward, Ho Chi Minh City, Vietnam

Tel.: (+84) 028 3827 2029 Fax: (+84) 028 3823 4436

Hanoi

Suite 1903, Floor 19, W1 Tower, Vinhomes Westpoint, Pham Hung, Tu Liem Ward, Hanoi City, Vietnam

Tel.: (+84) 024 3936 4985 – (+84) 024 3936 4987

Affiliated Offices: Beijing – Shanghai – Hanoi – Ho Chi Minh City – Singapore – New Delhi – Dubai – Doha – Zurich – Paris – Rome – Brescia – Washington D.C. – Los Angeles